नवी दिल्ली : मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याच्या आणि 'एसआयआर' (SIR - Systematic Integration of Records) प्रक्रियेच्या निलंबनाच्या मागणीसाठी 'कॉकरोच जनता पार्टी'ने (CJP) पुकारलेल्या जंतरमंतर येथील आंदोलनामुळे आज राजधानी दिल्लीत मोठा राजकीय भूकंप पाहायला मिळाला. पोलिसांनी कडक भूमिका घेत देशभरातून आलेल्या हजारो आंदोलकांसह विरोधी पक्षांच्या अनेक बड्या नेत्यांची धरपकड केली आहे.

दिग्गज नेत्यांना घेतले ताब्यात

या आंदोलनात सहभागी होण्यासाठी दिल्लीत दाखल झालेल्या बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी, दिल्लीचे माजी मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल, केरळचे माजी मुख्यमंत्री पिनराई विजयन आणि त्रिपुराचे माजी मुख्यमंत्री माणिक सरकार यांना पोलिसांनी ताब्यात घेतले आहे. तसेच, सीजेपीचे संस्थापक अभिजित दीपके, आशुतोष रांका आणि सौरभ दास यांना दिल्ली विमानतळावरच विमानातून ताब्यात घेण्यात आले. याशिवाय प्रशांत भूषण, योगेंद्र यादव, ध्रुव राठी, मनीष सिसोदिया, गोपाल राय आणि डाव्या संघटनांच्या अनेक कार्यकर्त्यांनाही ठिकठिकाणाहून ताब्यात घेण्यात आले आहे. दीपके यांच्या अटकेनंतर आता 'आप'चे माजी नेते अजिंक्य शिंदे या आंदोलनाचे नेतृत्व करणार असल्याचे सीजेपीने स्पष्ट केले आहे.

दिल्लीला आले छावणीचे स्वरूप

आंदोलन दडपण्यासाठी दिल्ली पोलिसांनी कडेकोट बंदोबस्त तैनात केला आहे. तब्बल ३८,००० पोलीस रस्त्यावर उतरले असून ४५ हून अधिक मेट्रो स्थानके आणि दोन 'नमो भारत' स्थानके बंद करण्यात आली आहेत. तसेच दारूची दुकानेही बंद ठेवण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. नोएडा आणि चिल्ला सीमेवर वाहनांची कसून तपासणी सुरू आहे. अनेक ठिकाणी आंदोलकांनी बॅरिकेड्स तोडण्याचा प्रयत्न केला, तर पोलिसांनी काहींना फरफटत नेल्याचे आणि बळाचा वापर केल्याचे चित्र पाहायला मिळाले.

राजकीय आरोप-प्रत्यारोपांच्या फैरी

या कारवाईवरून राजकीय वातावरण चांगलेच तापले आहे.

विरोधकांचा हल्लाबोल:काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी कडाडून टीका करत म्हटले आहे की, "मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार तर जातीलच, पण मोदी सरकारही जाईल. त्यानंतरच लोकशाही दुरुस्त होईल." तर अरविंद केजरीवाल यांनी ही परिस्थिती आणीबाणीपेक्षा भयंकर आणि हुकूमशाहीची असल्याचे म्हटले आहे.

*भाजपचा पलटवार:भाजपचे प्रवक्ते संबित पात्रा यांनी विरोधकांवर निशाणा साधत याला 'दिल्लीला ओलीस ठेवण्याचा प्रयत्न' म्हटले आहे. "ही भारताची कहाणी नाही, तर मोदी आणि मीर जाफर यांच्यातील लढाई आहे," अशी बोचरी टीका पात्रा यांनी केली. काँग्रेस या आंदोलनापासून अधिकृतपणे दूर असली तरी 'इंडिया' आघाडीचे इतर घटक पक्ष यात सक्रिय आहेत.

नेमके आंदोलन कशासाठी?

निवडणूक आयोगाच्या 'एसआयआर' (SIR) प्रक्रियेवर सीजेपीने गंभीर आक्षेप घेतले आहेत. निवडणूक आयुक्त सुखबीर सिंग संधू आणि विवेक जोशी यांनी गेल्या १० महिन्यांत मतदार यादी, फॉर्म-६ मधील बदल आणि निवडणूक डेटाच्या मुद्द्यावर किमान १४ वेळा आक्षेप नोंदवल्याचा अहवाल समोर आला आहे. याच आधारावर मुख्य निवडणूक आयुक्तांच्या राजीनाम्याची मागणी केली जात आहे.

सर्वोच्च न्यायालयाची कानउघाडणी

या संपूर्ण हाय-व्होल्टेज नाट्यावर सर्वोच्च न्यायालयानेही गंभीर दखल घेतली आहे. सरकार आणि पोलिसांच्या कठोर कारवाईवर भाष्य करताना न्यायालयाने म्हटले आहे की, "माशी मारण्यासाठी हातोड्याचा वापर करू नका." सुरक्षा राखणे आवश्यक असले तरी संपूर्ण मेट्रो आणि रेल्वे सेवा बंद करून लोकांना वेठीस धरणे योग्य नसल्याचे न्यायालयाने सुनावले आहे.

अभिजित दीपके यांच्यावर दुःखाचा डोंगर

एकीकडे दिल्लीत अटकेची कारवाई सुरू असतानाच, सीजेपीचे संस्थापक अभिजित दीपके यांच्या ८५ वर्षीय आजी सावित्रीबाई दीपके यांचे महाराष्ट्रातील हिंगोली जिल्ह्यात निधन झाले. दिल्ली पोलिसांनी दीपके यांना ही माहिती दिली असून, आता कोठडीत राहायचे की आजीच्या अंत्यविधीला गावी जायचे, हा कठीण निर्णय त्यांच्यासमोर उभा ठाकला आहे.